HENDENAN INDEPENDIENTE FUERTE
Ora cu circunstancianan ta optimal, muchanan di mundo nobo, durante nan hubentud, ta desaroya un imagen claro di
loke nan ta tanto den nan banda bon com den nan banda malo y tambe ta duna muestra di nan puntonan fuerte y puntonan debil.
Esaki ta haci nan masha autónomo. Tog nan no ta hende cu bo no por yega na nan den nan inocensia. Aunque cu nan ta biba cu
hopi sintimentonan emocional, toch nan tin un enorme capacidad di sintimento pa otro hende. Pero sin cabe duda nan ta keda
nan mes.
CONTENIDO DI EXPERIENCIA
For di nacemento hopi mucha ta trece cu nan un pakete grandi cu ta contene experiencianan di bida. E experiencianan
aki cu nan a haña den nan bidanan pasa, na kier probecha pa haci uso di nan den e bida aki. Ta pa es motibo aki nan ta haci
nan best pa integra e experiencianan biew aki den nan personalidadnan nobo. Un manera pa haci esaki ta pa biba tur clase di
situacion.
Muchanan ta reconoce algo cu “ ya nan ta posee”. |
Mientras cu nan ta hañado experiencia durante e bida aki, muchanan ta reconoce cosnan cu nan tabata posee caba. Door
di esaki ta tuma lugar un integracion entre loke cu ya nan tabata sa caba y e experiencianan di e personalidad actual. Esaki
ta nifica cu muchanan hopi biaha tin e necesidad pa mira, tende of sinti algo solamente un biaha so, pa nan por ta completamente
conciente di dje.
Muchanan no ta busca di haña experiencia pa loco. Nan ta busca e experiencia cu nan tin mester pa complementa esun
den nan bida. Nan tin sentimento di intuicion corecto pa e meta di nan bida. Conciente of inconcientemente nan sa cu ki meta
nan a nace y cual ta e lesnan di bida nan tin mester, pa alcanza e metanan aki. Ora cu e muchanan aki por scohe nan mesun
caminda, nan ta anda según nan intuicion. Sopone cu un mucha a scohe pa den futuro e bai traha cu hende. Un mucha asina, ya
for di su hubentud caba e tin masha hopi interes mes den loke otronan ta haci of keda sin haci. For di su hubentud e ta purba
di analisa hende su spiritualidad y ta busca pa haña tur sorto di conocemento pa por compronde otronan mas mihor. Tin biaha
esaki ta nifica cu den nan bida nan ta pasa primeramente door di tur clase di experiencianan fastioso, pa mas despues nan
por yuda otro hende como profesional den bida. Cu hopi biaha nan ta scohe otro direccionan cu nan mayornan tabata desea, no
ta cuestionabel.
Pensa un rato ariba muchanan cu por ehemplo ta coi caminda di criminalidad of ta purba droga. Sorto di actividadnan
asina ta afecta e confianza entre mayornan y nan jiunan, pero hasta e confianza pa esaki por tin un bon final, ta di hopi
importancia pa e muchanan aki. E muchanan aki generalmente no ta un criminial ni un drogadicto, sino ta buscando solamente
un experiencia temporal.
ENFOKE ARIBA E PROCESO NA LUGAR DI METANAN
Cu muchanan ta enfoca mas ariba e proceso cu ariba nan metanan tin di haci cu e contenido di nan experiencianan.
Pa pasa door di experiencianan concientemente e muchanan ta alcanza integracion. Esaki ta hopi mas importanta pa nan cu e
meta final ariba su mes. Pa duna un ehempel, muchanan ta haña mas interesante pa construi algo cu bloki, cu e resultado mes.
Durante e construccion cu bloki nan ta haña hopi mas lihereza e inspiracion cu nan tin mester.
BUSCA PA COMPRONDE EN VEZ DI SIÑA
Muchanan tin un deseo fuerte pa nan mes por experiencia cosnan. Experienciá algo ariba bo mes, ta dunabo conocemento,
mientras cu siña algo for di den buki ta dunabo solamente conocemento. Mas y mas muchanan di’awendia ta suficientemente
inteligente pa sigui un educacion, pero absolutamente nan no tin gana di bai school.
Mas y mas muchanan di’awendia ta suficientemente inteligente pa sigui
un educacion, pero absolutamente nan no tin gana di bai school. |
Schoolnan ta wordo confronta cu muchanan cu no kier coopera pa motibo cu nan no ta experiencia enseñansa como algo
cu no tin sentido. E muchanan aki sin embargo tin hopi gana di siña, pero na un otro manera. Nan kier sinti, mira y tende.
Un mucha asina, bo no ta dun’e ningun buki tocante un bicleta p’e siña conoce kiko e ta. Dun’e un bicicleta
pa e por desmantela completamente. Cu esaki e mucha ta siña conoce, den un forma practico, e relacion logico cu ta existi
den construccion di e bicicleta. E ta siña for di e punto di bista practico, cual ta e partinan cu ta forma un bicicleta.
En corto, e mucha ta haña conocemento di e concepto, e ta mir’e completamente y e ta haci su mes “doño”
di su bicicleta. Un buki ariba e topico aki no ta bisa un mucha nada.
Pa yena e mucha su cabez cu hechonan di contexto cu no tin sentido ta wordo lubida y ta desaparece masha liher.
Nos ta duna otro ehemplo: di yena e mucha su cabez cu palabranan di un idioma straño.
No por corda palabranan los sin cu nan tin un relacion. Duna e muchanan aki un texto completo den cual nan mes por
biba(hunga) y siña nan e palabranan den forma di wega!
HOPI CONFIANZA
Muchanan cu ta sinti nan mes den contacto cu e fuente, ta aserca mundo, otro hende, y bida ariba su mes, for di naturaleza,
yen di confianza, pa motibo cu nan no ta experiencia e diferencia entre nan mes y e resto. Esaki ta crea un laso cu no ta
duna nan miedo. Sin embargo e confianza aki, hopi biaha no ta haña e debido atencion. Lastimamente cu tin mucha cu ta siña
den corto tempo, cu como hende, definitivamente tin algo cu nan tin miedo di dje di e mundo aki.
AUSENCIA
Algun muchanan di mundo nobo por ta realmente ausente. Nan ta bai den nan mes masha facil. Nan tin un mundo interno
masha colorido, den cual hopi biaha tin mas cos ta tumando lugar cu por ehemplo na school. Pa nan, enseñanza ta mas interesante
ora cu e ta basá mas ariba acontecimientonan, y cu por tin mas materialnan audio-visual disponible.
OBSERVACION DI ESCRITOR
E acomulacion di contenidonan aki no tin di wordo poni ariba un standard. E informacionan aki, den transcurso di
añanan cu ta bin, constantemente ta bai wordo someti na cambionan, pa motibo cu sin duda algun ainda tin areanan di atencion
cu na e momentonan aki nos no conoce. E acomulacion di informacion pues no ta completo ainda. Nos a limita nos mes pa describi
algun aparcion cu ta clarifica e influencia cu spiritualidad tin ariba e bida diario di muchanan. Spiritualidad ta di tur
tempo, y e aparicionan tambe. Tin hopi adulto cu tambe ta reconoce den nan mes tur locual ta scirbi aki den. Nos ta constata
cu e cantidad di muchanan cu ta responde na e imagenan describi aki’riba ta creciendo mas y mas.
Keda pendiente pa motibo cu otro siman nos ta bai elabora ariba e topiconan cu tin di haci cu: CHARACTERISTICANAN
DIFICIL PA RECONOCE, manera muchanan cu un retonan fisico of mental (handicap) y muchanan introvert.
KARAKTERISTICANAN DIFICIL
PA RECONOCE
Aunque cu tur mucha di’awendia
ta muchanan di mundo nobo, e karakteristicanan cu nos a duna di nan den nos articulonan anterior, toch no ta haci esaki asina
facil pa reconoce nan den tur mucha. Serca
algun mucha nan ta simplemente menos facil pa reconoce pa motibo di circunstancianan. Ademas tanto mayor y educadornan hopi
biaha no ta reconoce e simptomanan cu nan ta experienciando den e mucha of nan ta interpretanan robez.
MUCHANAN CU RETONAN FISICO
OF MENTAL(handicap)
Tin algun mucha cu no por expresa nan mes spontaneamente pa motibo cu nan tin falta di algun habilidad. Pensa por ehemplo
ariba muchanan cu retonan mental. E muchanan aki no tur ora por aclarea kiko ta tumando lugar den nan mes. Esnan cu tin un
mihor bista pa esaki, cu tur siguranza ta reconoce den nan un disposicion spiritual. Algun biaha ta reconoce nan den cosnan
chikito manera den e forma cu nan ta conecta cu naturaleza y animalnan.
Muchanan cu retonan fisico y/of mental
tin un tarea
den nos comunidad. |
Por ta cu muchanan cu retonan fisico of mental tin un tarea cu ta mantene
un relacion cu hendenan di nan comunidad. Tin mucha cu ta tuma un encargo ariba nan mes cu nan por cumpli cu ne solamente
for di un situacion di handicap. Mayor di muchanan cu Down syndroom
of mayor di muchanan autisitico algun biaha tin e sentimento cu nan jiunan a nace cu un tarea special. E mayornan aki sa cu
nan por siña hopi di nan jiunan, y cu nan tin den nan bida un valor adicional hopi grandi.
MUCHANAN INTROVERT
Un gran cantidad di e karakteristica
y calidadnan cu nos a mensiona den nos articulonan anterior por wordo nota pa mayor y educadornan atravez di e expresion di
palabra di mucha. Pero no ta tur mucha
ta gusta papia. Tin di nan cu ta prefera di tene nan sentimentonan pa nan mes. E muchanan aki no ta laga nota nada profundo
durante nan conversacionan. Ta hopi dificil pa nan expresa nan mes ora cu bo ta puntra nan opinion di un situacion of ora
bo kier sa algo tocante nan emocionan.
Esunan cu no ta gusta papia ta expresa nan mes di otro forma, por ehemplo nan ta scirbi nan pensamento ariba papel of
nan ta expresa nan mes den un forma artistico, manera den sculptura of den pintamento. Tambe nan por expresa nan mes den deporte, den baile of den musica.
Spiritualidad por wordo expresa
na diferente manera. Un mucha cu tin
un curpa delicado por ta un tremendo deportista. Otro mucha por expresa nan mes den pintamento pa demonstra cu nan ta sinti
nan mes den un coneccion estrecho pa cu loke ta pasando rond di nan. Por ehemplo, a consequencia di un guerra, un desaster
natural, of un accidente fatal. Con bo ta kere cu muchanan ta sinti tempo di e desaster natural di e tsunami cu a afecta paisnan
rond di Oceano Indico, pricipalmente e muchana cu a wordo afecta asina pisa. Tambe tin muchanan introvert (den nan mes) cu
por asocia nan mes asina fuerte cu sonido y musica, ariba cual nan por baila, canta of toca un instrumento.
Pa muchanan cu ta absorba asina hopi informacion, ta hopi importante pa nan por expresa nan mes suficientemente. Sin mayornan
ripara cu nan jiu(nan) no por expresa nan mes bon di ningun forma, nan ta sinti nan mes obliga pa hunto cu e mucha nan cuminsa
busca un mihor posibilidadnan di expresion cu ta pas serca dje satisfactoriamente.
Ta sosode hopi biaha cu mayor y educadornan sa masha poco tocante e karakteristica y calidadnan di muchanan di’awendia.
Pa es motibo aki e chens ta grandi cu nan no por reconoce cierto senjalnan. Como ehemplo, pensa ariba con nos no por tolera
nan cuminda of forma di come of ora nan ta papia di nan habilidadnan para-normal.
Den casonan di no por tolera nan nutricion, lo por causa di duna culpa, na cierto simptomanan di malesanan di, p.e. (malesa
di tripa) of malesanan psychico (manera depresion) y otro causanan, cu e consequencia cu lo cana cu e mucha di un docter pa
otro sin ningun resultado.
Experiencianan cu para-psychologia ta wordo neglisha hopi biaha como un producto di fantasianan rico, mientras cu e por
ta un di e habilidad cu mucahanan di mundo nobo ta trece cu nan.
Karakteristica y cualidadnan tin biaha ta wordo mal-interpreta, pa motibo cu nos ta keda mara na definicionan y convencionan
existente. Cierto aparicionan nos ta duna un nificacion y nos ta convence nos mes cu nos ta kere den nan. Pa por compronde
e muchanan di’awendia, y pa por guianan, ta necesario sinembargo pa dump un parti di nos interpretacionan, limitacion
y conviccionan (den locual nos tin costumber di kere).
Ta hopi mas importante pa keda habri pa e declaracionan. Pensa ariba habilidadnan para-psychologico. Lastimamente ta sosode
ainda hopi biaha cu nan ta hanja medicina pa motibo cu nan tin e habilidadnan aki. Pa algun hende, e muchanan cu tin e habilidadnan
aki ainda ta wordo cualifica como loco cu halucina.
Danki Dios cu poco poco pero sigur cu hende ta cuminsa realisa cu ta existi hende cu e habilidadnan aki.
Hopi biaha ta sosode cu un mucha tin cierto karakteristica of cualidadnan, pero cu tempo e no ta expresa esakinan mas
pa motibo cu nan a sufri danjo.
Karakteristica y cualidadnan tin biaha ta wordo mal-interpreta, pa motibo cu ya nos tin definicionan
existente caba. |
Keda pendiente pa motibo cu otro siman nos lo tira un bista ariba famia, school, muchanan cu A.D.H.D. y pakiko awendia
no ta facil pa lanta y educa un mucha.
MUCHANAN AFECTA
Ta depende di tur clase di
circunstancianan pa determina si e karakteristica y cualidadesnan di e muchanan di mundo nobo ta notabel den nos bida diario.
E condicion pa esaki ta cu muchanan
ta sinti nan mes sigur.
Serca e muchanan cu ta sinti nan mes insigur cierto karakteristica y cualidadesnan sinembargo no ta bai perdi, pero un
mucha no por alcanza nan mas. Pues, tur su habilidadnan particular ta bai perdi durante e lucha pa sobrevivi, por ehemplo,
kende ta preocupa su mes cu medio ambiente ora bo tin cu lucha pa un pida pan pa por sobrevivi?
Aunque cu forzanan interno y un comportacion di bida autonomo ta karakteristicanan di muchanan di mundo nobo, no tur mucha
por keda di ta nan mes den un situacion ya afecta. Algun mucha cu ta fuerte ta keda loyal na na mes, pero otronan ta wordo
afecta, y ta bai comporta nan mes completamente otro di loke nos por spera.
Ta existi varios circunstancianan cu nos por pensa cu por afecta nos muchanan. Nos ta usa e palabra “afecta”
den e forma mas amplio di palabra. Un mucha cu ta entrega, di locual originalmente e ta na e massa, ta afecta. Igualmente
tambe un mucha cu tin miedo di biba, un mucha sin respet pa otro, of un mucha cu ta bira malo pa motibo cu e ta wordo forza
di come cuminda cu no ta bai cu ne.
Nos ta distingui tres posible causa di daño: e situacion dentro di un famia, na school y den comunidad.
E FAMIA
Muchanan por wordo afecta door di situacionan familiar, por ehemplo pa motibonan di maltrato fisicamente y spiritualmente,
of pa causa di un separacion di mayornan cu no a wordo bon regla. Muchanan mester sinti cu nan tin seguridad. Nan por perde
ora cu nan mayornan no por garantisanan esaki. Tambe tin mayornan y educadornan cu ideanan sin fin ariba e pregunta, con mucha
tin di wordo lanta y educa, y con nan mester comporta nan mes.
No ta facil pa lanta of educa mucha den e tempo aki |
Algun mayor y educador ta proyecta nan espectativa y nan necesidadnan ariba nan jiunan: “Ami no a bira e dama deportivo di aña, pero mi ta traha hopi duro pa mi jiu si logra esaki!” Ademas
no ta nada facil tur ora pa lanta un mucha di’awendia. Den bida diario kizas nan ta mucho mas diferente cu nos tabata
costumbra di dje. Nan tin curashi pa bisa “si” of “no” y nan no ta adapta nan mes pa motibo cu nan
tin nan mes norma y valornan. Hopi biaha nan ta convence nan mes mucho lihe tocante kiko ta “bon” of kiko ta “malo”,
y nan tin un otro opinion tocante asuntonan religioso. Esaki ta nifica cu nan no ta sinti nan mes na cas cu cierto fluhonan
religioso.
Ora cu mucha haña nan mes confronta den situacionan di conflicto pa motibo cu nan ta otro, mayoria bes nan lo ta esunan
cu finalmente lo tin di entrega. Muchanan ta adapta nan mes pa nan por sinti siguridad. Door di esaki cu tempo nan ta perde
nan esencia cu lo por tin su consequencianan. Tin biaha problemanan di comportacion, pero tambe fisico y mental, por bin door
di a forza e mucha pa adapta na e vecindario.
NA SCHOOL
Diariamente ta drenta kehonan cu muchanan no ta concentra bon na school. Nan ta hopi inquieto, nan tin miedo di faya,
nan ta insigur of tin di nan cu no ta mira school mas como un reto y ta keda atras. Enseñaza lo por yuda e situacion aki door
di nan acceptacion di muchanan di mundo nobo den e forma cu nan ta. E karateristicanan di muchanan di mundo nobo di tin habilidad
intuitivo, sabidoria interno, di ta simpel, pensativo, y di ta contene un desaroyo personal individual, sigur ta hunga un
rol den nan funccionamento na school. Pesei ta di gran importancia pa educadornan ta conciente con nan por guia e muchanan
aki.
Dos ehemplo:
Ora cu un mucha, na cierto momento, ta hopi adelanta den su conocemento, cu e tin gana di lesa, no ta nifica cu su habilidad
motorica ta suficientemente desaroya pa e por scirbi tambe. Muchanan cu desaroyonan di conocemento adelanta por sigui lesnan
masha bon ora cu por ehemplo nan mag di scirbi cu ayudo di un computer. E habilidad motorica, na cierto momento, di mes ta
suficiente desaroya pa siña scirbi.
Un cantidad creciente di mucha ta masha druk e inquieto. Esaki tambe ta un karakteristica di muchanan di’awendia.
Muchanan di mundo nobo ta expresa nan mes den nan movimento, of di papia hopi ora cu nan tin problema cu nan percepcion di
gevoel interno y/of externo. Algun mucha ta haña di mas y otro ta haña di menos di esaki. Hopi movimento y papiamento ta un
manera pa nan verwerk e percepcion di gevoel aki; loke cu ta drenta di mas nan ta tire afo atrobe. Otro muchanan ta move hopi pa motibo cu nan tin mucho poco percepcion di sentido.
Nan ta haña mucho poco percepcion di sentido pa cual motibo nan no tin suficiente contacto cu e mundo rond
di nan. Pa nan por recompensa esaki,
constantemente nan ta en busca di e gevoelnan aki. Nada ta di mas pa nan. E movimentonan pa un mucha asina no por ta di mas,
ni e desordo ta mucho duro y ni tampoco su contactonan no por ta bruto di mas. Nan ta haci tur cos posibel pa experiencia
e percepcion di gevoel.
A.D.H.D.
Mas y mas mucha ta druk y ta refleha comportacionan di hyperactividad (A.D.H.D. cu ta bini di Attention Deficit Hyperactivity
Disorder). E muchanan aki sinembargo no ta hyperactivo, nan ta solamente expresa esaki. E comportacionan mayoria biaha igual,
pero e causa ta bin di otro cos. E causa den e casonan aki no ta bin di un estorbo mental di nacemento, sino door di tin problema
cu nan coneccion cu tera. (den un otro edicion nos lo elabora ariba esaki un poco mas).
Movimento hopi biaha ta bira fastioso ora cu muchanan ta bin sinta den grupo III. Einan ta wordo considera cu nan ta bin
sinta keto y pone bon atencion. Un posibilidad pa solucion por ta sinta na e momento asina pa reemplaza nan stoelnan pa balanan
grandi y suave. Experiencianan a demonstra cu muchanan cu no por para keto por concentra mucho mas mihor den nan trabou ora
cu nan por sigui move ariba un bala asina. Di tal manera nan por stop immediatamente di reacciona ariba e gevoelnan cu nan
ta ricibi for di nan klas y for di riba caya y pa asina nan por keda concentra ariba nan tarea. Pa yuda muchanan asina costumbra
cu e mundo rond di nan ta existi ayudonan structural di algun terapistanan local.
Enseñanza Special
E posibel problemanan aki na school hopi biaha ta causa cu e muchanan aki ta wordo manda pa schoolnan cu enseñaza special,
na unda pertinentement nan no ta pertenece.
Aki na Aruba mes por capta señalnan di docentenan den enseñanza special cu nan tin di haci cu categorianan di mucha cu
nan comportacion si lo por ta pas den e enseãnza aki, pero cu nan ta haña e gevoel cu nan no ta pertenece den esaki pa motibo
cu nan problemanan fundamental ta bin bin di otro causanan. Educadornan mes ta sinti cu tin algo otro ta pasando, pero no
por compronde di unda. Hopi biaha ta toca muchanan cu problemanan di comportacion pa cual nos no tin suficiente conocemento
di e causa.
Problemanan di comportacion siguramente ta wordos
señala corectamente pero
mal-interpreta. |
Nos por calcula cu siguramente 10% di muchanan den enseñanza special por tin un don intelectual. Muchanan cu tin un don
intelectual mas avanza por general ta mas sentido cu desaroyo di nan conocemento. No ta tur momento e desaroyo ta core segun
un liña recto. Un posibel causa den nan problema di comportacion por ta cu nan desaroyo emocional ta keda mas atras cu nan
desaroyo intelectual. Door di esaki nan por haña problemanan den nan comportacion cu ta parce masha hopi mes cu e esunan di
e muchanan tin menos inteligencia y ta ta cai afo. Pa motibo cu nan comportacionan ainda ta wordo interpreta di un banda so,
nan ta bin den remarka pa enseñanza special. Nan problemanan di comportacion ta wordo señala corectamente, pero mal interpreta.
Ainda cifranan corecto no ta disponibel cuanto di muchanan cu ta emocionalmente, fisicamente of intuitivamente sentido,
ta cai afo for di enseñaza regular. Como resultado di e señalnan cu ta bini for di enseñaza special y di mayornan hopi preocupa
cu ta yamando nos ultimo tempo, nos por conclui cu tin hopi mucha cu no a wordo yuda cu enseñanza special (solamente), pa
motibo cu nan problemanan di comportacion ta bini for di otro causanan.
E COMUNIDAD
Tin lugar na mundo caminda muchanan di ningun forma tin e razon pa accepta cu nan tin seguridad. Muchanan cu ta nace na
lugarnan insigur ta existiendo. Esaki ta laga masha poco espacio pa papia di desaroyo di nan habilidadnan spiritual. Pero tambe den nos comunidad muchanan no tur tin seguridad. Asina, por ehemplo
muchanan cu ta wordo oprimi pa siña y presta den nnos comunidad, ta wordo accepta generalmente sin mas, pero no tur ora esaki
ta cuadra cu e muchanan di’awendia.
Tambe un otro forma di pensa
no tur ora ta wordo aprecia. Muchanan cu no ta duna placa importancia, pero si amor y atencion pa otro, a lo largo lo forma
un amenaza pa hendenan cu otro interesnan financiero.
Tambe ciencia ta wordo poni mas y mas bou presion door di e hendenan nobo aki. |
Tambe ciencia ta wordo pone
mas y mas bou presion door di e hendenan nobo aki. Antes spiritualidad y ciencia tabata hopi interconecta cu otro. Hende nobo
lo busca e interconeccion aki atrobe. Esaki ta spanta hopi scientificonan di’awendia kendenan mas tanto ta traha den un forma scientifico natural tradicional
pa haña conocemento y sabidoria. Segun un persona cu un vision asina ta kere cu por ehemplo hende fisicamente malo solamente
mester wordo trata cu medicina. Cu hende por expresa nan malesa pa motibo di un dolor spiritual ta cos di loco pa nan. Tog
e hende nobo lo añadi e dolor spiritual aki na e proceso di saneamento; e lo ta hopi conciente di e relacion entre e curpa
y e alma.
Un di e formanan cu un mucha lo expresa cu nan a yega nan limite ta pa medio di un atake di rabia. Ora cu nan mester cumpli
atrobe cu e norma y e creencia di otronan ta sosode cu nan buchi ta yena. Tambe muchanan cu frequentemente ta sinti nan mes
insigur, por bira agresivo. Un fuente di rabia cu ta totalmente diferente, ta decepcion. Un mucha por rabia pisa ora cu e
señala cosnan cu no ta bon, manera maluso, abuso, sushamento di medio ambiente, guera. E no ta compronde kiko ta pasa cu hende.
Haci malo na otro hende, den nan bista, ta mescos cu haci malo na bo mes. E muchanan aki sa masha bon cu den e fuente no ta
existi ningun diferencia entre tera y bo mes, entre animal y hende, entre un rey y un almosnero of entre un moslim y un cristian.
Ademas, cu rabiamento de vez en cuando ta mucho mas mihor pa e salud di e mucha cu guli tur cos manda abou. Por lo menos rabiamento
de vez en cuando mas mihor pa e mucha cu guli manda abou. Rabiamento ta por lo menos un intento mas pa cambia e situacion.
Muchanan cu ta krop tur cos tin biaha ta wordo afecta mas cu muchanan cu, di un forma of otro, ta expresa nan mes.
Keda pendiente, pa motibo cu otro siman nos lo splica con e proceso pa conecta nan curpa cu nan alma ta tuma lugar for
di momento cu nan wordo concebi. Esaki ta ser jama tambe e proceso di coneccion cu tera.